81 jaar geleden

Vorig jaar rond deze tijd las ik over de hibakusha. Vertaling: de getroffenen van de atoombom. Het is vandaag 81 jaar geleden dat Hiroshima werd geraakt door ‘Little boy’. Op 9 augustus 1945 viel ‘Fat man’ op Nagasaki. De manga en anime Barefoot gen heeft deze gebeurtenissen geconstrueerd. Ieder jaar zie ik een clip uit de anime voorbijkomen waarin je de bom ziet vallen en de nasleep op de grond.

Van vorig jaar herinner ik me dat mijn ogen op het beeldscherm van de laptop geplakt bleven. Meeste overlevenden hebben er weinig over gesproken. Wat er wel over is geschreven, getekend en gezegd is indringend. Er zijn boeken vol tekeningen ingescand. Voor een weergave, kan ik het interview hieronder aanraden. Nishioka Hiroshi is op het moment van het interview 92 jaar oud en maakte de atoombom in Nagasaki mee. Hij heeft een kristalheldere verwoording voor wat hij meemaakte. Daarnaast beschrijft hij de verklaring die eraan voorafging. (Klik op de afbeelding om naar Youtube te gaan.)

De rest van de dag zat mijn hoofd vol. Ik probeerde de verhalen te archiveren. Dat is te zien in de database die ik gebruik voor aantekeningen. Het werden er nogal veel. Dit is het punt waarop toegepaste filosofie me helpt. Dit jaar sta ik stil bij de atoombommen door kraanvogels te vouwen. Engaged knowledge door te doen-denken, in plaats van er alleen over te denken.
Duizend kraanvogels: senbazuru, werden gevouwen door Sadako Sasaki, die na de bom op Hiroshima leukemie kreeg. Ze vouwde duizend kraanvogels in de hoop op herstel. Volgens de mythe worden kraanvogels duizend jaar oud. Een streng van duizend kraanvogels zijn hiermee het teken van gezondheid en vrede geworden. In het Hiroshima peace memorial museum kun je zelf een kraanvogel aan de collectie toevoegen. In plaats daarvan vouw ik er nu eentje aan mijn bureau.

Klik op de afbeelding voor een tutorial om er zelf een te maken. Het enige dat je nodig hebt is een vierkant blaadje en de wil om de tutorial twintig keer te pauzeren om te zien wat er nou precies gebeurde.


Goede voornemens

Begin 2025 had ik een plan. In twaalf maanden zouden we twaalf dates plannen. Twaalf brieven werden in concept gereserveerd. Twaalf afspraken met vrienden inplannen en op zijn minst lazen we twaalf boeken. De boeken heb ik niet bijgehouden maar daar maak ik me geen zorgen over. De twaalf dates liepen mis als het geplande moment niet door kon gaan of als er te weinig was afgesproken. De agenda was het enige dat het onvoorbereide bewijs toonde van dit goede voornemen. De afspraken met vrienden begonnen sterk. Net als de brieven. Tijdens de lente liep ik al voor op planning. Dat was ook het moment dat ik de planning uit het oog verloor.
Planningen zorgden ervoor dat er meer gebeurde omdat de intentie in de nabije toekomst werd verweven. Echter bleek zes maanden wel een beetje de max. Wat me brengt op het premortem.

Premortem
Een postmortem van 2025 draait om: wat ging hier mis? Zo is er ook een premortem: waarom zal dit jaardoel mislukken? Eind 2026 is mijn doelstelling niet uitgekomen en hoe verwacht ik dat dit gebeurt? Beren op de weg zien is constructief, mits de voorspelling wordt opgelost in het plan.

Mijn doelen voor dit jaar zijn klein. Ik wil de Imperial Palace Run lopen van vijf kilometer. Geen lange afstand, hooguit ver van huis (Tokyo). Het eerste rondje afzien heb ik op 1 januari gelopen.

Bron: Kalligrafie van Thich Nhat Hanh. Zie voor zijn werk de website van Plum Village.

Mijn aanbevelingen

In mijn brief van vandaag, schreef ik over de boeken die ik las en wilde lezen. Over de films die ik had gekeken en hoe ik ze duid. Eigenlijk heb ik genoeg om er een website of boek mee te vullen. Dus bij deze een lijst:

Youtube
De afgelopen jaren keken we video’s op Youtube tijdens het eten, of als we samen op de bank hingen. Nu ik Premium heb opgezegd, kijken we een stuk minder. Maar dat wat goed is, volgen we geregeld nog met liefde. Hieronder de meest geliefde kanalen:

– Not just bikes
Een Canadees die alles weet van road design. Hij verhuisde naar Nederland omdat de infrastructuur hier zo goed is geregeld. Goed geregeld? In Nederland?! Met de NS en de A2?!! Ja, in Nederland. Wij hebben snelwegen die licht buigen en zodoende voorkomen dat automobilisten in slaap vallen. Onze steden en dorpen zijn zo ingericht dat auto’s niet over de rotonde vliegen en in de woonkamer parkeren en we hebben aparte fietspaden en verhoogde stoepen die immens bijdragen aan onze veiligheid.
Sindsdien kijk in anders naar vervoer. Zo is er nu een petitie gaande in mijn woonplaats tegen parkeerbeleid omdat het tarief wordt verhoogd. Maar is de prijs dan het probleem, of de bereikbaarheid van het centrum te duur. Als we een goede OV verbinding hadden, dan waren de parkeerkosten sowieso €0,00. Onze stad slibde dicht doordat de auto voorrang kreeg.

– Economy explained
Heel eerlijk: er zijn momenten dat ik de video’s oversla omdat het accent van deze maker nogal… ewwwrrr is. Luister maar. Niet te missen. Maar sinds mijn economievakken op de opleiding interesseert economie me meer. Het draait niet alleen om geld, maar ook om politiek, collectieve keuzes en geluk. Je moet maar net in een land leven waar grondstoffen of exclusieve merken gevestigd zijn. Economie is hierdoor moeilijk te vergelijken. Maar voor wie een heldere uitleg wil over inflatie, deflatie en waarom dat niet alles is: economy explained.

– Abroad in Japan
De Brit Chris Broad vertrok naar Japan om Engels te doceren via het JET program. Inmiddels werkt hij aan zijn droom om films te maken. Zijn video’s gaan over culturele verschillen, de minder bekende steden, fietstochten door het land en intrigerende documentaires over bijvoorbeeld Fukushima. Hij is geliefd bij de Japanse bevolking omdat hij het land met respect behandelt en de clichés vermijdt. Als Japan fanaat kijken zijn video’s vermakelijk weg.

– Maigo Mika
Nog een Japan ervaring op Youtube. Eentje waar ik eerder over schreef omdat ze op Shikoku wonen in een akiya. Mika filmt slice of life tussen de rijsvelden, de dieren en seizoenen. Soms zet ze een dorp in de spotlight waar mikan hét iconische product waar het dorpje in heel Japan om bekend staat. Van de mensen tot de labels op de flesjes sap. Het is niet mogelijk om te kijken zonder er zelf heen te willen.
Wonen tussen de bergen in een vallei. Compleet overgeleverd zijn aan het weer en hier je huis op aanpassen. Mij klinkt dit als een vervelende afhankelijkheid die me ervan weerhoudt te doen waar ik die dag zin in heb. Dan wil ik niet bezig zijn met het dichttimmeren van mijn huis tegen het regenseizoen. En toch, zo ondergedompeld worden in het leven. In contact staan met de natuur. Zo veilig vanaf mijn scherm trekt het me enorm.

– Claire Saffitz
Voorheen bekend geworden via haar Test kitchen deelname, wat uiteenviel na de berichtgeving over discriminatie. Claire ging zelfstandig door vanuit haar kleine, vaak te warme appartement in New York samen met haar eerste kookboek Dessertperson. Samen met een kleine filmcrew bakt ze haar recepten voor ieder die wil zien hoe ze het zelf kunnen maken. Al is het ook interessant om te zien hoe recepten in elkaar steken. Moeilijke processen worden stap voor stap afgebroken in haalbare thuiskok-momenten. Het was ambitieus, maar haar croquembouche heb ik uitgeprobeerd. Dessertperson is dan ook een van de meest gebruikte kookboeken uit een plank die eigenlijk te vol is.

– Rajiv Surendra
Ook eerder genoemd op deze site. Rajiv is een bijzonder persoon dat zich niet heeft laten tegenhouden door het anders zijn. Hij houdt van vintage, liefde voor objecten en esthetica in het algemeen. Plastic komt nauwelijks voor in zijn huis. Hij is het type om naar Florence te gaan om te leren boetseren en aquarelleren. Hij rijdt op een fiets met een olielamp. In de zomer spendeert hij weken bij Guy Wolf om te leren hoe je de mooiste potten maakt van aardewerk en zijn kalligrafie is op hoog niveau.
Hoe hij zijn hobby’s en reizen bekostigd, is mij een raadsel. Net als Claire woont hij in een klein appartement in New York en lijkt het alsof hij alleen bezig is met kunst en leven. Hét leven.
Mogelijk ken je hem. Hij heeft een rol gehad in de film Mean girls.

Ode aan alles wat ik niet ben

‘Ik ben echt cool!’
Mijn jongste is een heel ander kind dan ik zelf was. Soms kijken wij volwassenen elkaar aan met een vragende blik. ‘Dit heeft hij van jou?’ Want hij heeft het zeker niet van mij. Zo klom hij gisteren op schouders terwijl ik zei: “Ik ben echt cool!” Met nadruk op de ‘echt’. Ik zou willen dat ik dat zelfvertrouwen had.
Ik leid eruit af dat hij weet dat hij gewenst en geliefd is. Hij hoeft niets te zijn alvorens wij hem accepteren of waarderen. Het kan ook komen omdat hij jong is en nog niet bewust van filters en oordelen. Als hij door een onbekende wordt begroet, fluistert hij. Toch dat besef van gezien zijn. Ik moedig aan. Hij zwaait.

Gillend lezen
Een tijd terug leerde hij me dat je ook gillend een boek kunt lezen. Na bijna vijf jaar filosofie studie zou je denken dat dit ook wel in mij is opgekomen. Sommige filosofen vragen erom. Maar ik gil alleen op papier en in gedachten. Hij heeft een kort lijntje met zijn gevoel tot op het punt dat ik er jaloers op ben.

‘NEE, DANKU!’
Dat ‘Nee.’ een volledige zin is, komt vaak genoeg voorbij op sociale media. Mijn kleinste tilt de respectvolle afwijzing op naar “NEE, DANKU!” als hij er geen zin in heeft. Hij spreekt ons nooit aan met ‘u’. Waar die uitspraak vandaan komt is een raadsel. Wel is het een duidelijke boodschap.

Er is zoveel te leren. Hoe opluchtend het is om sorry te zeggen en een knuffel te geven. Dat je er rekening mee moet houden als je moe bent. Hoe hij wel zijn bitterballen laat afkoelen voordat hij een hap neemt. Geregeld is hij wijzer dan ik.

Aarde 2

Wat als er een tweede aarde was? Vergelijkbaar met onze aarde en op ruimtereisafstand.

Wij weten van hun bestaan nadat we Aarde 2 achter een ster vonden. Maar zij weten niet van ons bestaan af. Hoe onze astronomen dit hebben gemist, geen idee. Nu we het weten wordt het wereldnieuws.

Al snel volgt er speculatie over ‘wat nu?’ 2 is aanreisbaar, dus kunnen we op bezoek. Maar mocht deze aarde verder zijn in ontwikkeling, biologisch of technologisch. Dan zou dat slecht kunnen uitpakken voor ons. Wat volgt is een periode van monitoring. Op afstand houden we 2 zo goed mogelijk in de gaten.
Intussen bereiden wereldmachten zich voor door onderzoek en techniek te ontwikkelen in het geheim. Naarmate de tijd verstrijkt neemt het ongeduld op aarde toe. Als 2 ons ontdekt en ze blijken verder ontwikkelt, dan gaat onze voorsprong eraan. Hebben we wel garantie dat ze niet al van ons bestaan afweten? De spanning op onze aarde neemt toe. Wereldmachten willen hun macht en grondstoffen wel uitbreiden. Klimaatoptimisten hopen dat we gezamenlijk tot een leefbare toekomst komen. Op 2 zijn er mogelijk al oplossingen bedacht.
Alle mogelijke scenario’s worden openlijk in de media ter discussie gesteld. Speltheorie wordt aangehaald. Het prisoners dilemma wordt als voor- en tegenargument gebruikt. Aarde 2 komt in het curriculum op scholen.
Naarmate de discussie langer duurt, neemt ook de druk toe. Met als gevolg dat onze aardse oorlogen nog gevoerd worden, maar eerder symbolisch in plaats van op 100%.

We kunnen niet riskeren dat we worden aangevallen. We openen de aanval op Aarde 2.

Naast een marine, lucht- en landmacht hebben we een internationale ruimtemacht. De energie die in oorlogen werd gestoken, verschuift naar de interaardeoorlog.

Vanaf hier gaat het snel. Schepen en raketten zijn onderweg. Enkele momenten tot impact. En als het eenmaal gebeurt is het stil.

Er is geen geluid. Geen explosie. Geen afweer.

Enkel een hologram die klapt als een luchtbel. De aanval vliegt er doorheen. Adem op aarde 1 wordt collectief ingehouden. Wat betekent dit? Alles lijkt voor niets geweest. Althans, voor ons. Langzaam daalt het besef dat er geen aarde 2 is, op deze plek. De aarde 2 die we zagen is volledig gefabriceerd. Er is dus wel een 2, alleen niet hier en waarschijnlijk niet in de hoedanigheid die we bestudeerden. Wat betekent dit voor ons? We hebben zojuist laten zien hoe we met een tegenaarde omgaan. Hoe we ontwikkelen en tot besluiten komen. Wat we doen ook als we niet bedreigd worden. We hebben een probleem.

Dit hypothetische scenario dacht ik onlangs uit omdat een Aarde 2 ons zou uniformeren. Natuurlijk moest het eindigen met een dubbele bodem. Ik stel me graag voor dat we solidair worden als onze belangen veranderen. Ook denk ik dat de besluitvoering onder druk tot een negatieve uitwerking leidt. Wat denk jij dat er gebeurt bij de aanwezigheid van een Aarde 2?




Stopsteen

De sekimori-ishi. Hieronder leen ik de uitleg van Mori haar blog. Om hierna uit te leggen waarom dit geniaal is.

WHAT IS “SEKIMORI-ISHI” (関守石)? -森のひとやすみ
It is placed on the branch road of the tea garden and means ‘Please refrain from entering here.’

SEKIMORI(関守)= “barrier keeper”
ISHI(石)= “stone”

It is also called TOMEISHI (止石)
TOME(止)= “stop”
ISHI(石)= “stone”

Exactly nature traffic sign.
Er staan nog maar een paar posts op haar site, maar ik hoop dat ze eraan toevoegd.

De volgende woorden zijn weer de mijne:

Ja, de steen ligt inderdaad mooi in de natuur.

Nee, niet iedere gaijin (toerist) gaat snappen wat dit betekent. In mijn ervaringen in Japan spreken Japanners inderdaad geen Engels tenzij ze moeten. Maar aangeven wat de regels zijn is de zuivere uitzondering. Geen verlegenheid te bespeuren.
Zo ben ik ooit als zwangere aangesproken in het Japans omdat ik in de bus op een stoel zat die bedoelt was voor zwangere vrouwen. Mijn buik zal niet dik genoeg hebben geleken. Ik verstond deze man niet. Maar ik stel me voor dat, als ik mijn zwangere buik even goed had laten zien, deze man eindeloos door de grond zou willen zakken.

Terug naar de steen.

Hij doet me denken aan de steen uit Spirited Away (2001) van Studio Ghibli. In de film komt het gezin een steen met een gezicht tegen. Het passeren ervan brengt ze in een andere wereld, net zoals de ‘barrier keeper’. Het laat me afvragen of deze steen niet alleen iets tegenhoudt, maar een andere wereld aanwijst.
Zo wordt er veel rekening gehouden met de geesten in Japanse tuinen. Rode bruggen zijn vaak niet voor mensen, maar uitsluitend voor geesten. Als je de film kent, kun je hier nu weer een scene ophalen.
We kijken over de steen naar een plek die niet voor ons is. Is het vreemd dat ik het verfrissend vind dat er een tuin is die niet voor mensen is bedoelt?!

Het draait even niet om ons.

Hanamaru

Ze gaf me mijn blad terug. Met rode pen waren een paar hiragana gecorrigeerd. Blijkbaar zijn mijn sa (さ) en ki (き) toch iets te schuin geschreven. De begroetingen had ik goed vertaald. Die waren niet lastig. Onderaan stond een soort cirkel. Vergelijkbaar met de Nederlandse kringel die wij gebruiken als antwoorden goed zijn, maar dan rond.

Sowieso is een cirkel het symbool voor goed (maru) op een toets. Fout is, net als bij ons, een kruis (batsu). Maar toen ik zocht naar de decoratie rond de cirkel las ik over de hanamaru, de bloem die de docent tekent bij een perfecte score. Des te uitgebreider de hanamaru, des te beter je antwoord was.

Ik vind het mooi dat de waardering terug te zien is in de bloem. Dat hebben we op de Nederlandse scholen niet. Als de kringelslinger langer is, dan is dit geen teken van waardering. De moeite die in de hanamaru zit wel. Het duurt de docent langer om te tekenen, dus wordt er een duidelijk oordeel gevormd bij de docent. Die vervolgens een handeling heeft om waardering te uiten.
Het is klein. Kijk naar de moeite die wordt genomen. Iets groter, en we zien het terug in een e-mail versus een appje. Een kaart versus een e-mail. Een brief in plaats van een kaart. De moeite die iemand erin steekt toont de waardering.
In een samenleving waarin we geliefd willen zijn, zou je denken dat we meer brieven schrijven.

Perfect days (2023)

Een film van Wim Wenders.
Een tekst met spoilers.

Een film die doorsijpelt. Perfect days neemt je mee in het leven van Hirayama die voor The Tokyo Toilet werkt. Op het eerste gezicht een eenvoudig bestaan. Vroeg op. Naar werk met een blikje koffie uit het automaat. Hard werken in alle stilistische toiletgebouwen die Tokyo kent. Ik overdrijf niet. De toiletgebouwen zijn ontworpen door architecten die er een hele kunst van hebben gemaakt. De meeste vindt je in de wijken Ebisu en Shinjuku. Hieronder licht ik er een paar uit:

Yoyogi Fukamachi Mini Park, door Shigeru Ban

Bron: The Tokyo Toilet

Er zijn meerdere varianten van dit gebouw. De kleurstelling is telkens anders. Het idee is dat de ruiten blinderen als je het slot bedient. Ik zeg idee, want ik las dat ze niet allemaal meer werken. Zonde!

Nabeshima Shoto Park, door Kengo Kuma

Bron: The Tokyo Toilet

Dit gebouw bevat ook een van mijn favoriete scènes uit de film. Het gebouw zelf heeft er niet veel mee van doen. Behalve dat het ook een van mijn favoriete toiletgebouwen is uit de hele serie. Hout is een populair materiaal. Zeker nu het een symbool is voor duurzaamheid. Meestal is die tijdelijkheid van een materiaal reden voor mij om er minder van te houden, maar in dit geval wint het materiaal van de hype.

Ik kwam er zojuist achter dat je de gebouwen in 3D kunt bekijken op de website. Uiteraard, zijn de foto’s ook van binnenuit genomen:

Ik had gehoopt dat de deur even was gesloten. Ik ben wel benieuwd of je van binnen nog naar buiten kunt kijken als het slot erop zit.

Wat een mooi stukje had moeten worden zodat jij, lezer, deze film gaat kijken, is vervormd tot een hommage aan toiletten. Tja, skibidi.

De vrijheid van minder

De afgelopen tijd doen we met minder. Dat leek al voorspeld. Toen ik eind december de voornemens aan het doornemen was voor januari, dacht ik aan meer. Ieder jaar richt ik me op waar ik meer van wil, en niet waarop ik met minder genoegen wil nemen. Met een strakke, ambitieuze planning als gevolg. Bijvoorbeeld een uurtje lezen voordat we gaan slapen, moet kunnen. In praktijk wordt dat uurtje hooguit dertig terwijl je kiest tussen je leesdoel en genoeg slaap. De slaap wint meestal.

Maar per de lente besloot ik te stoppen met werken. Hoewel dat iedere maand een wijzer besluit lijkt, is het niet zonder consequentie. Blijkt dat het salaris niet doorloopt. Ik wist dat ik dit de eerste maanden niet erg ging vinden. Want voor een leven met meer tijd voor mijzelf en mijn missie (filosofie) moeten offers gebracht worden. Zeker in het begin is die overtuiging helder en uit liefde. De dip zou op langere termijn komen. Maar die dip bleef uit.

Bewuster. Minimalistisch. Intentioneel.
Als deze drie waarden mijn intentie zijn voor 2025 dan slaag ik makkelijk. In veel opzichten heb ik minder als bevrijdend ervaren. Ik kan niet zeggen dat ik nu wat tekort kom. Met de uitgaven die ik eerst deed, kocht ik geen oplossingen maar juist de problemen. Van de plek waar je de spullen laat tot het schuldgevoel als je ze niet genoeg benut (zoals kleding of streamingsdiensten). Of juist onnodig geld uitgeven en daar achteraf spijt van hebben. Al dat geld had op de spaarrekening gekund! Het had mijn boek kunnen bekostigen. Of een vakantie.     

Het principe dat minder ruimte maakt voor meer vrijheid, is een patroon aan het worden. Ik zie het terug in mijn capsule wardrobe met een limiet op kleuren en items. Dit schept de ruimte om met een eenduidige visie te werken. Dat ik nu nauwelijks nog puzzel voor een outfit, zie ik als bijvangst.
Ik kan zelfs de lijn doortrekken naar de grote schaal. Eindigheid van het leven maakt dat wat we kiezen tijdens het leven van waarde. Die eindigheid is onze vrijheid.