It is also called TOMEISHI (止石) TOME(止）＝ “stop” ISHI（石）＝ “stone”
Exactly nature traffic sign.“ Er staan nog maar een paar posts op haar site, maar ik hoop dat ze eraan toevoegd.
De volgende woorden zijn weer de mijne:
Ja, de steen ligt inderdaad mooi in de natuur.
Nee, niet iedere gaijin (toerist) gaat snappen wat dit betekent. In mijn ervaringen in Japan spreken Japanners inderdaad geen Engels tenzij ze moeten. Maar aangeven wat de regels zijn is de zuivere uitzondering. Geen verlegenheid te bespeuren. Zo ben ik ooit als zwangere aangesproken in het Japans omdat ik in de bus op een stoel zat die bedoelt was voor zwangere vrouwen. Mijn buik zal niet dik genoeg hebben geleken. Ik verstond deze man niet. Maar ik stel me voor dat, als ik mijn zwangere buik even goed had laten zien, deze man eindeloos door de grond zou willen zakken.
Terug naar de steen.
Hij doet me denken aan de steen uit Spirited Away (2001) van Studio Ghibli. In de film komt het gezin een steen met een gezicht tegen. Het passeren ervan brengt ze in een andere wereld, net zoals de ‘barrier keeper’. Het laat me afvragen of deze steen niet alleen iets tegenhoudt, maar een andere wereld aanwijst. Zo wordt er veel rekening gehouden met de geesten in Japanse tuinen. Rode bruggen zijn vaak niet voor mensen, maar uitsluitend voor geesten. Als je de film kent, kun je hier nu weer een scene ophalen. We kijken over de steen naar een plek die niet voor ons is. Is het vreemd dat ik het verfrissend vind dat er een tuin is die niet voor mensen is bedoelt?!
Een film die doorsijpelt. Perfect days neemt je mee in het leven van Hirayama die voor The Tokyo Toilet werkt. Op het eerste gezicht een eenvoudig bestaan. Vroeg op. Naar werk met een blikje koffie uit het automaat. Hard werken in alle stilistische toiletgebouwen die Tokyo kent. Ik overdrijf niet. De toiletgebouwen zijn ontworpen door architecten die er een hele kunst van hebben gemaakt. De meeste vindt je in de wijken Ebisu en Shinjuku. Hieronder licht ik er een paar uit:
Yoyogi Fukamachi Mini Park, door Shigeru Ban
Bron: The Tokyo Toilet
Er zijn meerdere varianten van dit gebouw. De kleurstelling is telkens anders. Het idee is dat de ruiten blinderen als je het slot bedient. Ik zeg idee, want ik las dat ze niet allemaal meer werken. Zonde!
Nabeshima Shoto Park, door Kengo Kuma
Bron: The Tokyo Toilet
Dit gebouw bevat ook een van mijn favoriete scènes uit de film. Het gebouw zelf heeft er niet veel mee van doen. Behalve dat het ook een van mijn favoriete toiletgebouwen is uit de hele serie. Hout is een populair materiaal. Zeker nu het een symbool is voor duurzaamheid. Meestal is die tijdelijkheid van een materiaal reden voor mij om er minder van te houden, maar in dit geval wint het materiaal van de hype.
Ik kwam er zojuist achter dat je de gebouwen in 3D kunt bekijken op de website. Uiteraard, zijn de foto’s ook van binnenuit genomen:
Ik had gehoopt dat de deur even was gesloten. Ik ben wel benieuwd of je van binnen nog naar buiten kunt kijken als het slot erop zit.
Wat een mooi stukje had moeten worden zodat jij, lezer, deze film gaat kijken, is vervormd tot een hommage aan toiletten. Tja, skibidi.
Als je besluit meer te willen lezen dan krijg je ineens een lijst aan schrijvers toegeschoven die ik nog niet eerder had gelezen. Waarbuiten dan de middelbare school zou je James Joyce, Franz Kafka en Leo Tolstoj lezen? En ik dus ook daarbinnen niet. In mijn Engelse les slenterden we door Kite runner (2003) van Khaled Hosseini. Wat een indrukwekkend verhaal was, maar veel moeite kostte om me erin te verplaatsen. Net voor het opzoeken van het jaartal zag ik dat het boek in Amerika op het banned books project staat. Ineens ben ik dankbaar dat mij geen boeken onthouden zijn alleen maar omdat iemand er aanstoot aan neemt. Hierbij stond een verweer van Hosseini: “Ze zeggen nooit dat ik over dingen praat die niet waar zijn. Hun probleem is: ‘Waarom moet je over deze dingen praten en ons in verlegenheid brengen? Hou je niet van je land?'” Het is het eerste deel van die uitspraak, dat ik interessant vind. Waar gaat het eigenlijk over als er feitelijk geen onwaarheden zijn?
Noot: dit is nog een mooie afbeelding die ik van Joyce kon vinden. In andere beelden was het niet zo’n charismatische man als ik in gedachte had.
Maar dus ook Joyce, wiens naam ik tegenkwam in Everything is tuberculosis (2025) omdat Joyce de symptomen van consumption had. Er volgde hierna nog een verwijzing waardoor ik las dat hij een short story genaamd The dead had geschreven. Je kunt het gratis lezen: The Dead by James Joyce. Van goede verhalen, worden graag films gemaakt. Ook gratis te kijken: https://youtu.be/Rkos62UPwVk?si=8lcOFFNY_BSRpgov op Youtube. Ik vind het leuk om de diepgang in te gaan. Dus eerst de tekst, dan de film en als laatste de reflectie in video essays. Maar niet voordat ik mijn eigen gedachte erover opschrijf.
Mijn vermoeden was dat het verhaal om een paar specifieke overledenen zou draaien. Niet te concreet en direct. Die tijd staat niet bekend om simpele verhalen en overduidelijke symboliek. Voor ons dan, destijds hadden mensen een gemeenschappelijke beeldtaal waar wij nu nauwelijks nog in kunnen komen. Laat ik het zo stellen: met dat mijn verwachting niet klopte, was ik verast. Vergankelijkheid was wel een duidelijk thema dat op verschillende manieren terugkwam. Ik begreep het niet altijd zo goed uit de (geschreven) dialogen, ook omdat ik soms moeite had met het volgen van de personages. Dat komt er gratis bij als je af en toe leest nadat de kinderen op bed liggen en de koffie van overdag niet strekt tot de avond. In de film was dat makkelijker. Al was het maar omdat het verhaal dan wordt gepropt in anderhalf uur. (Ook die heb ik in delen gekeken omdat de kinderen rondliepen.) Naast de taal heb je de uitdrukking van de acteurs die bevestigend werken.
Is het gelezen / gekeken / geen probleem om spoilers tegen te komen? Lees verder:
Freddy Wat een grote aanwezigheid had in de short story, was in de film een klein opdondertje met een kapsel en snor dat me aan een schnauzer deed denken. Zie onderstaande stil uit de film:
Al had hij daardoor wat meer charme in de film. De anderen vreesden zijn dronken komst, terwijl ze toch luisterden naar wat hij te zeggen had. Ik zag de ogen alleen nog net niet naar achteren rollen. Als dit een beschonken vent moet zijn, dan is het er in ieder geval nog een met ideeën.
De innerlijke dialoog van Gabriel Deze is cruciaal voor het personage aan het einde van de film en delen ervan worden gesproken over het beeld. Toch is dat nog niet de helft van de gedachtestroom in de short story. Dat Gabriel eigenlijk borrelde van binnen zie je niet. Als je bij borrelde woede of opwinding verstaat: beide zijn juist. Vanuit de ogen van de filmdirector begrijp ik die keuze. Er is al een breuk door de gedachten hardop uit te spreken, om ook die laag dan nog aan te brengen is lastig. Het breekt ook met vergankelijkheid als thema. Ik ben heel benieuwd of dit nog in andere video essays terug gaat komen.
De weinige spoilers die erin zitten zijn heel uneventful en doen niets aan de beleving van de film.
De trailer kwam onverwachts voorbij en ik dacht eerst dat The lantern of lost memories een eigen film had. Toen ik het opzocht las ik dat After life (1998) van Hirokazu Kore-eda en The lantern of lost memories van Sanaka Hiiragi geen relatie hebben. Nadat ik nu beide las en keek, zie ik duidelijke verschillen, naast de overeenkomsten. Beide zijn prachtig.
In beide wordt een overledene gevraagd om een mooie herinnering uit te kiezen. Het dwingt je, ook als kijker, te reflecteren op je leven. Want als jij een herinnering mocht uitzoeken, wat kies je dan?
In de verhalen is het niet makkelijk en in mijn werkelijkheid ook niet. Want het voelt verkeerd om een herinnering te kiezen waarin niet alle gezinsleden voorkomen. Onze trouwdag bijvoorbeeld. Het was zeker een highlight in mijn leven maar de jongste was er nog niet. Nu ik erover nadenk, zaten er geen trouwdagen in de verhalen. Mogelijk omdat het zo’n ontzettend cliché is.
In het moment weet ik nog niet dat het een herinnering gaat worden. Wel zijn er momenten dat ik bewust ben van de gedachte dat dit een tijd is waarop ik in de toekomst ga terugkijken. Turend in het landschap dacht ik eraan terwijl ik op een hoge verdieping op werk stond. Ik zag de auto’s over de snelweg onder de borden zoeven. De herinnering is vaag. Over het algemeen zou ik zeggen dat ik te veel in mijn hoofd zit om op aarde te zijn. Dat wijs ik aan als reden waarom ik niet veel herinneringen maak. Alleen een losse gedachte is moeilijk te onthouden. Koppel het aan een sensatie, en het wordt makkelijker.
Terug naar de geleefde wereld. Het was fictie, en toch geniet ik ervan om te zien hoe mensen vertellen over hun leven. Ik zoek het terug, maar ik herinner me dat Kore-eda interviews heeft afgenomen bij honderden mensen om ze te bevragen over hun leven. [Gevonden! Meer dan 500 interviews!] Dit was onverwachts heel toepasbaar, omdat ik momenteel bezig ben met een kwalitatief onderzoek. De vragen waren niet geweldig (suggestief en gesloten) maar de emotie en woorden van de bevraagden wel. Hij zei het volgende:
“I comprehended little of what I saw, but I remember thinking that people forgot everything when they died. I now understand how critical memories are to our identity, to a sense of self”
Sense of self. Ook wat je niet herinnert is onderdeel van jou. Dit besprak ik laatst op stage, aangezien mijn herinneringen waren. Desondanks hebben ze me gemaakt tot wie ik ben vandaag. Ze zijn geïnternaliseerd en dat telt ook. Het zelf is een thema aan het worden op deze site. Ik ben zo egoïstisch geweest om mijn leven om mijzelf te laten draaien. Zo ben ik gaan studeren, niet om geld te verdienen of op een plek te komen, maar omdat ik hier zin in had. Deze site begon als mijn externe dagboek waarin ik nagenoeg geen rekening houd met een lezer. (Of het te volgen is, is ondergeschikt. Sorry!) Ook mijn filosofie is persoonlijk in stijl. Ik merk dat, als ik mijzelf in het werk leg, het eindproduct beter wordt. Doorleefde kennis heeft een zelf nodig.
Deze film stond al een tijdje op ons lijstje om te kijken. We wisten alleen niet meer waarom. Toen de film begon werden we er al snel aan herinnert. Ergens in de opening zit een scene waarin twee mannen de kunst van het eten van ramen demonstreren. Dat plaatje kende ik, maar had niet door dat het uit deze film kwam.
[later]
De regisseur, Jūzō Itami, heeft meer films gemaakt. In een aantal kwam het beeld van de yakuza terug. Ik zocht net meer informatie op over zijn leven. Hij is hertrouwt met ‘Tampopo’ en ik las dat hij is omgebracht door de yakuza vanwege de manier waarop hij ze in beeld wilde brengen. Zijn dood werd in scene gezet zodat het op zelfdoding leek maar een latere bekentenis (Wikipedia) omschrijft hoe ze hem de keuze gaven: geschoten worden of van het dak springen met de kans het te overleven.
In onze voorbereiding op een reis naar Japan keken we Lost in translation met Bill Murray en Scarlett Johansson, geregisseerd door Sofia Coppola. Dit was voor mij de tweede keer, al was de eerste keer zo lang geleden dat ik weinig meer van wist, behalve het sfeerbeeld dat me was bijgebleven. Pas dit keer viel me op dat Charlotte, gespeeld door Johansson, net haar studie filosofie had afgerond. Ze zat met haar eigen existentie in de knoop. Niets leek haar echt te raken binnen die grijze hotelkamer met lampjes in het landschap. Buiten was er genoeg te zien en te doen, maar waar draaide het nou allemaal om?
Waar draait het om?
Zowel tijdens het kijken als schrijven ligt dit vertelpespectief me dicht op de huid. Het duurt niet lang meer en ik ben afgestudeerd filosoof. Wat betekent dat het gat begint. Ook ik vertrek hierna naar Japan, al ben ik van mening dat ik al wat verder ben in mijn leven. Letterlijk aangezien ik oud ben om van een studie af te komen vergeleken met het normatieve studentenleven. Daarnaast ben ik getrouwd met kinderen. Er is een huis en werk. Mogelijk ook wel een bestemming.
