{"id":173,"date":"2025-06-23T10:43:12","date_gmt":"2025-06-23T10:43:12","guid":{"rendered":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/?p=173"},"modified":"2025-06-23T10:47:39","modified_gmt":"2025-06-23T10:47:39","slug":"leviathan-esthetisch-zeemonster-en-subliem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/2025\/06\/23\/leviathan-esthetisch-zeemonster-en-subliem\/","title":{"rendered":"Leviathan: esthetisch, zeemonster en subliem."},"content":{"rendered":"\n

Mijn stageplan miste nog een beeld. Hiervoor koos ik een foto van Texel (2021), hieronder afgebeeld. Onderweg naar de zee. Want ik zie mijn stage en opleiding als een ‘op weg zijn’.

Maar zie ik mijn bestemming dan ook als de zee? <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Gezien het thema van mijn stage, su\u00efcidaliteit, wil ik niet het beeld oproepen om de zee in te lopen en nooit meer terug te komen. Maar in de context is het moeilijk om hier niet aan te denken. Een bias (Every Cognitive Bias in One Infographic<\/a>).

Maar dat is het dus niet.

Wat het wel is: overweldigend. Ik heb de zee altijd met zinderende angst en ontzag bekeken. Een soort uitgestrekte grootsheid. Denk aan het schilderij Der Wanderer \u00fcber dem Nebelmeer, 1818, van Caspar David Friedrich (1774-1840). Vertaald in het Nederlands is het Wandelaar boven de mist, maar in het Engels is het Wanderer above a sea <\/strong>of fog. Toch weer een zee. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dit schilderij is een toonbeeld van de romantiek. Een tijd waarin wetenschappelijke kennis opkwam en het een romantische en spiritele tegenreactie kreeg. In dit schilderij voelen we “a feeling that we cannot comprehend” zoals James Payne het mooi verwoord in: https:\/\/www.youtube.com\/embed\/c3NmCvrUYUA?si=UtGe8QgElV2VKuBR<\/a>

Zo zegt Payne dat het schilderij de kijker niets biedt om aan vast te houden. Het geeft een gevoel van zweven. Iedereen kent het gevoel van alleen zijn in de natuur op een uitkijkpunt. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Uit Pride and Prejudice (2005)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Uit Sherlock, the hounds of Baskerville (BBC, 2012)

Het kan een gevoel zijn van overgave, eenzaamheid of inkeer. Payne voegt empowerment toe aan de lijst. Zelf houd ik er een gevoel van overweldiging aan over. Leviathan, het woord dat ik ken als groots drijft naar boven.
De herkomst blijkt relevant voor het beeld. Uit het Hebreeuws vertaald is Leviathan een grote zeeslang of zeemonster. Aquinas (1225-1274) beschreef Leviathan als de demon van jaloezie in Job 41:1-24. Het was immers een monster onge\u00ebvenaard. Het is het symbool geworden van levensbedreigende kracht.
Friedrich omschreef deze uitgestrektheid als het sublieme. Al weet ik niet zeker welke betekenis hij hieraan gaf. Een esthetische ervaring, dat zeker. Maar er zijn verschillen onder filosofen. Zo dacht Burke (1729-1797) dat het sublieme zonder werkelijke bedreiging is. Kant (1724-1804) zag het als iets dat we niet kunnen verbeelden, maar met behulp van de ratio toch kunnen vatten. Hij zegt niets over de dreiging.

Levensbedreigend en subliem. Een uiteenlopende, maar treffende omschrijving om de zee mee te vatten. Terwijl ik schrijf over mist\/zee, keert mijn blik naar de toeschouwer. Want het is de verhouding tussen de toeschouwer en de res extensa, de waarneembare wereld, die hier centraal staat. Waardoor ik denk dat het niet draait om de zee, of om mij als waarnemer. Maar om de relatie tussen de stage en mijzelf.

Mother Nature cried
“You are Leviathan, my child
You are Leviathan inside”
Mother Nature sighed
“What hell is this I made this time?
You are Leviathan in size”

– St. Vincent in het nummer Pieta
(https:\/\/www.youtube.com\/embed\/wzr8xPltTQQ?si=GIushc-E4Qbfa3aC<\/a>)

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mijn stageplan miste nog een beeld. Hiervoor koos ik een foto van Texel (2021), hieronder afgebeeld. Onderweg naar de zee. Want ik zie mijn stage en opleiding als een ‘op weg zijn’. Maar zie ik mijn bestemming dan ook als de zee? Gezien het thema van mijn stage, su\u00efcidaliteit, wil ik niet het beeld oproepen … <\/p>\n

Lees verder “Leviathan: esthetisch, zeemonster en subliem.”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6],"tags":[],"class_list":["post-173","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-beeldend","category-filosofie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=173"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":180,"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/173\/revisions\/180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bakfietsbarong.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}